Mô tả ngắn: Chi tử là phân tử của cây dành dành, được dùng nhiều vào y học cổ truyền để triển khai thuốc trị bệnh. Dành riêng dành thường mọc hoang và phân bổ nhiều sinh hoạt vùng núi miền bắc bộ nước ta. đưa ra tử có công dụng lợi tiểu, lương máu chỉ huyết, thanh nhiệt trừ phiền; chủ trị vai trung phong phiền, sốt cao, đôi mắt đỏ sưng đau, đi tiêu ra máu, nôn ra máu, hoàng đản tiểu đỏ, chảy máu cam.

Bạn đang xem: Chi tử có tác dụng gì

bộc lộ Dược Liệu

Tên gọi, danh pháp

Tên giờ Việt: bỏ ra tử.

Tên khác:Dành dành; đánh chi; Sơn chi tử.

Tên khoa học: Gardenia jasminoides Ellis, thuộc bọn họ Rubiaceae (Cà phê).

Đặc điểm từ nhiên

Dành dành là 1 trong loại cây nhỏ, cao chừng 1 – 2m thường xanh xuất sắc quanh năm, thân trực tiếp nhẵn. Lá mọc đối, gồm lá kèm to, khía cạnh trên màu sẫm bóng. Hoa mọc đối kháng độc, cánh hoa màu trắng, ko cuống, bám mùi thơm. Nở vào mùa hè. Trái hình chén bát với 6 - 9 góc, tất cả 2 - 5 ngăn, lúc chín có màu kim cương đỏ, chứa không ít hạt, hương thơm thơm vị đắng.


*
Cây dành dành

Phân bố, thu hái, chế biến

Dành dành riêng mọc hoang với được trồng tại những vùng ở miền bắc bộ nước ta. Trên miền núi, dành dành thường bắt gặp mọc hoang sinh sống ven suối. Trên đồng bằng, dân chúng thường trồng có tác dụng cảnh và lấy quả làm cho thuốc hay nhằm nhuộm bánh trái thành màu rubi (bánh xu xê, thạch). Dành dành còn thấy mọc sinh sống Triều Tiên, Trung Quốc, Nhật Bản.

Thu hoạch trong tháng 9 đến 11, hái lấy quả chín chuyển màu vàng đỏ, ngắt bỏ cuống trái và nhiều loại tạp, vật hoặc luộc cho đến khi hạt hơi phồng lên, lôi ra bỏ vỏ rước hạt đem phơi hoặc sấy khô.

Khi dùng có thể dùng sinh sống (không bào chế gì thêm cả), hoàn toàn có thể sao mang đến hơi sẫm color hoặc rất có thể sao cháy đen nhưng không thành tro (tồn tính). Vào đông y cho rằng để sống có tính năng thanh nhiệt độ (chữa sốt), sao vàng để tả hỏa (nóng trong người), sao black để cố gắng máu.

Chi tử sao vàng: mang dược liệu khô, sao lửa nhỏ tuổi đến gray clolor vàng, mang ra để nguội.

Chi từ bỏ sao xém (Tiêu đưa ra tử): rước dược liệu khô, sử dụng lửa vừa sao cho đến lúc mặt không tính dược liệu tiến thưởng xém, khía cạnh bẻ màu sắc thẫm là được, lấy ra để nguội. Khi sao xém dược liệu dễ cháy, hoàn toàn có thể phun một ít nước, mang ra phơi hoặc sấy khô.

Bộ phận sử dụng

Quả chín được thu hái trong thời điểm tháng 8 - 10 ngắt vứt cuống phơi xuất xắc sấy nhẹ đến khô. Theo dược điển đông y trung quốc 1963, quả buộc phải nhúng nước sôi hoặc mang đồ nửa giờ, rồi mới mang ra phơi khô. Nếu tách vỏ trước lúc phơi sấy, ta được đưa ra tử nhân. Trái hình trứng xuất xắc hình thoi, dài 2 - 4cm, 2 lần bán kính 1 - 2cm. Mặt bên cạnh màu cam cho nâu đỏ, có khi xám nâu cho đỏ xám tương đối bóng, tất cả 5 - 8 con đường gờ chạy dọc theo quả. Vỏ quả mỏng, các hạt xếp xít nhau thành một khối hình ước hay trái trứng. Hạt mỏng manh hình ước dẹt mặt không tính hình màu sắc cam đến vàng nâu. Tùy thuộc vào cách sử dụng, hoàn toàn có thể phơi khô dùng sống để thanh nhiệt, sao qua sử dụng chín để tá hỏa hoặc sao black để chũm máu.

Lá thu hái xung quanh năm dùng tươi.


*
Hạt cây dành riêng dành, còn gọi là Chi tử

Thành Phần chất hóa học Của đưa ra tử

Chi tử chứa các hợp chất:

Các iridioid glycosid: Gardosid, shanzhisid, geniposid, acid geniposidic, scandosid methylester, genipingentiobiosid, desacetylasperulosid methylester, gardenosid.

Các acid hữu cơ: Acid picrocrocinic, acid dicafeoyl-5-(3-hydroxy-3-methyl) glutaroyl quinic, acid 3-cafeoyl-4-sinapoyl quinic.

Các hóa học 5β-hydroxygeniposid, cùng 10-acetylgeniposid.

Các carotenoid: α-crocin, α-crocetin.

Ngoài ra, còn có các sắc đẹp tố cùng tinh dầu.

α-croxetin là một trong những sắc tố màu vàng, độ rã 2730C, ko tan trong đa số dung môi hữu cơ, chức năng với natri, calci và ammoniac mang đến muối gồm tinh thể. Cấu tạo của gacdenidin xuất xắc α-croxetin đang được xác định như sau: Trong chi tử gồm chứa 10 - 20% manit.

Tác Dụng Dược Lý Của chi tử

Theo y học tập cổ truyền

Thanh sức nóng trừ phiền, lợi tiểu, lương huyết chỉ huyết.

Chủ trị: nóng cao, trung ương phiền, hoàng đản tè đỏ, đi tiêu ra máu, mửa ra máu, chảy ngày tiết cam, mắt đỏ sưng đau. Dùng ngoại trừ trị sưng đau vị sang chấn.

Theo y học hiện tại đại

Tác dụng lợi mật:

Dạng chiết bằng cồn từ bỏ quả, các chất crocin, crocetin và genipin các làm tăng thêm sự phân tiết mật.

Tác dụng khắc chế sự phân ngày tiết dịch vị và hoạt động dạ dày – ruột:

Tác dụng vị thành phần genipin trong bỏ ra tử, genipin có chức năng ức chế nhu động tự nhiên của dạ dày cùng ức chế co bóp bởi vì pilocarpin khiến nên. Trên tiêu bản cô lập con chuột lang, ganipin đối kháng đối đầu và cạnh tranh với chức năng gây co bóp của acetylcholin và physostigmin.

Xem thêm: Tổng Hợp 100+ Ảnh Gái Đẹp - Top 99 Hình Ảnh Hot Girl Xinh Mê Hồn, Quên Lối Về

Đối với hệ thần tởm trung ương:

Cao cồn đưa ra tử xem sét trên loài chuột có chức năng trấn tĩnh, có tác dụng giảm vận động tự nhiên của chuột. Tính năng hiệp đồng cùng với hexobarbital kéo dãn dài thời gian ngủ nhưng mà không có tính năng chống co giật bởi vì corazol, strychnin và kích thích hợp điện tạo nên. Dịch phân tách cồn bỏ ra tử tiêm xoang bụng mang lại chuột nhắt trắng sau đó 1 giờ xuất hiện tính năng hạ thân nhiệt, công dụng này kéo dài trong nhiều giờ.

Tác dụng sút đau:

Thí nghiệm trên con chuột nhắt trắng với cách thức gây quặn đau bằng phương pháp tiêm acid acetic, những hoạt chất genipin, gardenosid với dạng phân tách nước đưa ra tử phần đa có tính năng giảm đau, bớt rõ rệt mốc giới hạn quặn đau ở chuột.

Tác dụng hạ áp:

Nước sắc chi tử cùng dạng chiết cồn trên động vật hoang dã có tác dụng làm hạ tiết áp. Tác dụng này lộ diện trong một thời gian ngắn.

Tác dụng đối với tim:

Trên tim ếch, dịch chiết bỏ ra tử làm giảm sức co bóp cơ tim.

Ảnh hưởng so với cholesterol máu:

Trên thỏ, crocetin trong đưa ra tử giúp bớt cholesterol máu.

Tác dụng kháng khuẩn, chống viêm:

Chi tử có công dụng ức chế sự cải tiến và phát triển của tụ ước khuẩn vàng với não mô cầu, ức chế một số nấm tạo bệnh không tính da. Dịch chiết bởi ethanol từ đưa ra tử có công dụng chống viêm.

Tác dụng tạo tiêu chảy:

Các hóa học gardenosid, geniposid mọi có chức năng gây tiêu rã trên loài chuột nhắt trắng.

Liều Dùng, phương pháp Dùng Của đưa ra tử

Theo các tài liệu ghi chép, chi tử gồm vị đắng, tính hàn, vào tía kinh tâm, phế cùng tam tiêu có tính năng thân nhiệt độ (chữa sốt), tả hỏa, lợi tiểu, thế máu, sử dụng trong bệnh dịch sốt, bạn bồn chồn, khó ngủ, mồm khát, họng đau, mắt đỏ, da vàng, đái tiện khó khăn khăn, thông huyết, tiết cam, lỵ ra máu, tiểu tiện ra máu.

Ngày cần sử dụng 6 – 12g dưới dạng dung dịch sắc. Còn cần sử dụng làm thuốc đắp lên đầy đủ nơi sưng đau vì chưng đòn, vì chưng bị tổn thương: Giã nát, thêm nước rồi đắp lên khu vực sưng đau.

Lá được quần chúng ta hay dùng xay nhuyễn đắp lên đôi mắt đỏ đau. Màu vàng của đưa ra tử ko độc, dân chúng ta vẫn sử dụng nhuộm thức nạp năng lượng như bánh xu xê, thạch.

Bài Thuốc có Chi tử

Siro nhân trần

Nhân è cổ 24g, đưa ra tử 12g, nước 600ml, sắc đẹp còn 100ml, thêm con đường vào cho vừa khéo thành siro. Chia 3 lần uống trong thời gian ngày chữa vàng da, đá quý mắt, viêm gan.

Chi tử hoàng nghiệt suy bì thang (đơn thuốc kinh nghiệm của Trương Trọng Cảnh): chi tử 5g, Hoàng nghiệt (tên không giống của hoàng bá) 5g, Cam thảo 2g, nước 600ml, đung nóng trong ½ giờ, phân chia 2 - 3 lần uống trong thời gian ngày chữa fan bị kim cương da, rubi mắt, sốt, tâm phiền muộn.

Chữa bỏng bởi nước

Chi tử đốt thành than hoà với lòng trắng trứng gà để bôi lên nơi bỏng.

Chữa trẻ em sốt nóng, nạp năng lượng không được

Chi tử 7 quả, Đậu sị 20g, thêm 400ml nước dung nhan còn 200ml, phân chia 3 - 4 lần uống vào ngày.

Chữa viêm gan, quà da, kim cương mắt

Nhân è 30 g, đưa ra tử 12g, vỏ Đại 10g.

Chữa viêm gan truyền nhiễm trùng rubi da

Chi tử 9g, Nhân trần 18g, Đại hoàng 6g, sắc uống.

Chữa ho ra máu, thổ huyết

Chi tử (sao), Hoa hòe (sao), Sắn dây, từng vị 20g sắc nước, hòa thêm ít muối uống.

Chữa bị ra máu cam

Chi tử đốt thành than, đống ý bột mịn thổi vào mũi.

Chữa hỏa bốc lên đầu, đau mắt ù tai, ra máu mũi

Chi tử (sao), phân tử Muồng ngủ (sao) từng vị 16g sắc đẹp nước uống.

Chữa đái ra máu

Chi tử tươi 60g, Đường kính 30g dung nhan nước uống.

Chữa loét miệng cùng lưỡi, răng lợi sưng đau, mắt đỏ, bị chảy máu cam táo bón

Chi tử (sao), Kim ngân hoa, Hoàng vắt (sao), Đại hoàng, cat canh, bạc tình hà từng vị 160g, Cam thảo 80g, Hoàng liên, Hoàng bá mỗi vị 40g. Có tác dụng thành hoàn. Mỗi lần uống 9g, ngày uống một lần (hoàng đưa ra tử kim hoa).


*
Chi tử có tính năng thanh nhiệt, là vị dung dịch trị viêm lợi


Lưu Ý Khi thực hiện Chi tử

Người suy nhược, tỳ vị lỗi hàn, tiêu hóa kém, tiêu chảy, tiểu hàng không nên dùng.

Nguồn tham khảo

1) Tra cứu dược liệu: https://tracuuduoclieu.vn/danh-danh.html

2) Khoa Dược – Đại học tập Y Dược TPHCM: http://uphcm.edu.vn/caythuoc/index.php?q=node/78

3) Dược điển Việt Nam: https://duocdienvietnam.com/danh-danh-qua/

4) Cây dung dịch và động vật làm thuốc vn (tập 1):

https://drive.google.com/file/d/188I9jkHJDFobKYPcFpfcKtIvpYZLiOo-/view?fbclid=IwAR2vHmO62AA8m8YDSJEAiC9fOdV_S8JjjuhKoxcnIKTvhdqjlOrpfFWe0-M


Mọi tin tức trên phía trên chỉ mang tính chất tham khảo. Việc áp dụng dược liệu bắt buộc tuân theo hướng dẫn của bác bỏ sĩ siêng môn.